Co się wydarzyło
W nocy z 16 na 17 września 1807 roku w Reszlu na Warmii wybuchł pożar, który strawił kilka budynków i pochłonął dwie ofiary. Podejrzenie padło na Barbarę Zdunk, ubogą, niespełna czterdziestoletnią kobietę, matkę kilkorga nieślubnych dzieci, nieszczęśliwie zakochaną w dużo młodszym parobku Jakobie Austerze, który nocował w jednym z domów. Mieszkańcy byli przekonani, że podłożyła ogień z zemsty – i to za pomocą czarów. Proces ciągnął się latami i przeszedł przez wszystkie instancje pruskiego sądownictwa, aż wyrok śmierci przez spalenie zatwierdził sam król Fryderyk Wilhelm III. Przez cały ten czas Zdunk przebywała w areszcie, gdzie była wykorzystywana przez strażników i urodziła dwoje dzieci. 21 sierpnia 1811 roku spłonęła na stosie na oczach tłumu. Według niektórych przekazów kat po cichu udusił ją wcześniej, by oszczędzić jej męki.
Świadkowie
Mieszkańcy Reszla i tłum zgromadzony przy egzekucji; przebieg sprawy znany jest z akt pruskich sądów.
Wyjaśnienia i hipotezy
Pruskie prawo nie karało już wtedy za czary – formalnie skazano ją za podpalenie, a wyrok miał być przykładem odstraszającym. Wiele wskazuje jednak, że to wiara w jej czary przesądziła o losie kobiety, możliwie niepełnosprawnej umysłowo. Część historyków sugeruje, że miasto podpalili przechodzący przez Warmię żołnierze napoleońscy. Barbara Zdunk nazywana jest często „ostatnią czarownicą Europy”. Inscenizacje jej egzekucji organizowane w Reszlu budziły sprzeciw jako trywializowanie krzywdy kobiety.
Wyjaśnione Zjawisko ma szeroko przyjęte, przyziemne wyjaśnienie.
Źródła
- Joanna Podgórska, Pożar z czaru (Polityka, 2006)
- Polskie Radio – Barbara Zdunk – ostatnia czarownica Europy (2017)
- Focus Historia – Ani czarownica, ani ostatnia, tylko stos prawdziwy
Więcej: Wikipedia (pl) Wikipedia (en)