Alice Kyteler – pierwszy proces o czary w Irlandii

Kiedy

listopad 1324 data z zapisów z epoki

Gdzie

Kilkenny – Kyteler’s House przy St Kieran’s Street, Irlandia

Ocena

Wyjaśnione

Bogata wdowa z Kilkenny miała składać koguty w ofierze demonowi i trucić mężów. Uciekła, a na stos poszła jej służąca Petronilla.

Co się wydarzyło

Alice Kyteler była zamożną bankierką z Kilkenny, czterokrotnie zamężną: kolejno za Williamem Outlawem, Adamem le Blundem, Richardem de Valle i sir Johnem le Poerem. Gdy ostatni mąż zaczął chorować, a dzieci z wcześniejszych małżeństw jej mężów poczuły się pozbawione spadku, w 1324 roku oskarżyły ją o otrucie mężów i czary. Sprawę przejął biskup Ossory, franciszkanin Richard de Ledrede, wykształcony we Francji i mianowany przez papieża Jana XXII, który sam obsesyjnie lękał się czarów. Zarzuty brzmiały jak katalog demonologii: wyrzeczenie się wiary, ofiary z dziewięciu czerwonych kogutów i oczu pawi składane na rozstajach demonowi o imieniu Robin, syn Arta, eliksiry warzone w czaszce ściętego złodzieja, maść do latania na kiju. Krewny Alice, seneszal Arnold le Poer, kazał uwięzić biskupa na kilkanaście dni, ale Ledrede nie ustąpił. Alice uciekła, najpewniej do Anglii, i zniknęła ze źródeł. Jej syn William Outlaw musiał pokryć ołowiem dach katedry św. Kanika. Służąca Petronilla de Midia, wychłostana kilkakrotnie, przyznała się do wszystkiego i 3 listopada 1324 roku spłonęła w Kilkenny – jako pierwsza osoba w Irlandii stracona na stosie za herezję i czary.

Świadkowie

Współczesna łacińska relacja z postępowania biskupa Ledrede’a (Harleian MS 641, wydana przez Thomasa Wrighta w 1843 roku); kronika franciszkanina Johna Clyna z Kilkenny.

Wyjaśnienia i hipotezy

Historycy widzą w sprawie przede wszystkim spór o majątek i władzę: zamożną kobietę oskarżyły osoby, które traciły na jej spadkach, a biskup Ledrede, gorliwy łowca herezji, toczył przy okazji konflikt z miejscową arystokracją. Zeznania Petronilli wymuszono chłostą, a postać demona Robina pojawia się dopiero w jej przymusowym przyznaniu się, nie w pierwotnych zarzutach. Proces jest jednym z najwcześniejszych w Europie, w którym oskarżenie o czary połączono z paktem z diabłem. W Kilkenny wciąż działa gospoda Kyteler’s Inn, chętnie wiązana z legendą Alice.

Wyjaśnione Zjawisko ma szeroko przyjęte, przyziemne wyjaśnienie.

Źródła

Więcej: Wikipedia (en)