Swift Runner i wendigo – proces z Fort Saskatchewan

Co się wydarzyło

Swift Runner (w języku kri Ka-Ki-Si-Kutchin) był rosłym myśliwym kri z dzisiejszej środkowej Alberty, który handlował z Kompanią Zatoki Hudsona i służył jako przewodnik Północno-Zachodniej Policji Konnej. Uzależniony od przemycanej whisky, został odesłany przez policję do swojej społeczności, a ta z czasem go wygnała. Zimę 1878/79, czas głodu wśród Kri, spędził w lasach z żoną, matką, bratem i dziećmi. Wiosną wrócił sam, twierdząc, że wszyscy zmarli z głodu, a żona się zabiła. Policjantów zdziwiło, że nie wygląda na wygłodzonego; zaprowadzony do obozowiska, gdzie znaleziono rozrzucone kości i czaszki, przyznał się do zabicia i zjedzenia rodziny. Mówił, że wstąpił w niego wendigo – duch z wierzeń ludów algonkiańskich, który budzi w człowieku nienasycony głód ludzkiego mięsa. W sierpniu 1879 roku ława przysięgłych z udziałem tłumacza uznała go za winnego, a 20 grudnia 1879 roku powieszono go w Fort Saskatchewan – była to pierwsza legalna egzekucja na terenie dzisiejszej Alberty. Kat, emerytowany żołnierz, musiał jeszcze naprawiać zapadnię, a skazany miał żartować, że sam mógłby się zabić toporkiem i oszczędzić mu kłopotu.

Świadkowie

Akta policji konnej i proces z sierpnia 1879 roku; relacje prasy z epoki (m.in. opis egzekucji w „Daily Evening Mercury”). Historię opracował Colin A. Thomson w książce „Swift Runner” (1984).

Wyjaśnienia i hipotezy

Zbrodnia jest faktem historycznym, a sąd nie uznał wendigo za okoliczność łagodzącą. Liczba ofiar różni się w relacjach: Thomson pisze o żonie, pięciorgu dzieciach i trojgu innych krewnych, inne źródła o matce, bracie, żonie i sześciorgu dzieciach. Sprawę od dawna przytacza się jako przykład tzw. „psychozy wendigo” – rzekomego zaburzenia kulturowego, w którym człowiek wierzy, że przemienia się w ludożercę. Antropolodzy, m.in. Robert Brightman (1983), podważają istnienie takiej odrębnej choroby. Thomson widzi przyczyny w głodzie, alkoholu i rozpadzie życia rdzennych społeczności pod wpływem osadnictwa. Zwraca się też uwagę, że w obozie były inne zapasy, więc nie był to zwykły kanibalizm z głodu.

Wyjaśnione Zjawisko ma szeroko przyjęte, przyziemne wyjaśnienie.

Źródła

Więcej: Wikipedia (pl) Wikipedia (en)