Upiory
Upiorne istoty i demony nocy
Nie każdy upiór był kiedyś człowiekiem. Angielski Black Shuck, piekielny pies, który w 1577 roku wpadł do kościoła w Bungay, wiktoriański Jack o Sprężynowych Piętach, meksykańska La Llorona czy japońska kobieta z rozciętymi ustami to istoty, w które ludzie wierzyli na tyle mocno, że zamykali dzieci w domach, a policja organizowała obławy. To pogranicze folkloru, histerii zbiorowej i prawdziwych przestępstw.
- przypadki
- 24
- lata
- 1550–2026
Sporne: 10 Legenda: 8 Wyjaśnione: 6
-
XVI wiek
- ok. 1550 La Llorona – Płacząca Kobieta z Meksyku Plaza Mayor (Zócalo), miasto Meksyk, Meksyk Kobieta w bieli, która nocą zawodzi nad wodą „Ach, moje dzieci!” – najsłynniejsza zjawa Ameryki Łacińskiej ma korzenie w zapiskach z czasów podboju.
- 1577 Black Shuck – czarny pies z Bungay i Blythburgh Kościół Najświętszej Marii Panny w Bungay, Suffolk, Wielka Brytania W czasie burzy w niedzielę 4 sierpnia 1577 roku czarny pies miał wpaść do dwóch kościołów w Suffolk, zabić wiernych i zostawić ślady ognia na drzwiach.
- ok. 1587 Bazyliszek z Krzywego Koła Ulica Krzywe Koło, Stare Miasto, Warszawa, Polska W piwnicy staromiejskiej kamienicy miał czaić się potwór zabijający wzrokiem – pokonał go skazaniec obwieszony lustrami.
-
XVII wiek
- ok. 1650 Banshee w oknie lady Honory O’Brien Dom lady Honory O’Brien w hrabstwie Clare (być może Bunratty), Irlandia Angielska arystokratka Ann Fanshawe opisała kobietę w bieli, która w nocy trzykrotnie zawołała pod oknem – a o świcie w domu ktoś umarł.
- ok. 1654 Poulaphouca – „dziura púki” nad Liffey Wodospad Poulaphouca na rzece Liffey, hrabstwo Wicklow, Irlandia Wodospad na Liffey nazwano „dziurą púki” – psotnego ducha, który według tradycji po Samhain pluje na jeżyny i porywa nocnych wędrowców.
-
XVIII wiek
-
XIX wiek
- 1837–1904 Jack o Sprężynowych Piętach Old Ford (Bow), wschodni Londyn, Wielka Brytania Wiktoriańską Anglię straszył skaczący przez mury napastnik w pelerynie, z pazurami i oczami jak kule ognia, który podobno ział niebieskim płomieniem.
- 1879 Swift Runner i wendigo – proces z Fort Saskatchewan Fort Saskatchewan, Alberta, Kanada Kri, który zimą 1878/79 zabił i zjadł swoją rodzinę, twierdził, że opętał go wendigo. W grudniu 1879 roku powieszono go w Fort Saskatchewan.
- ok. 1890–dziś El Familiar – diabelski pies z cukrowni Tucumánu Dawna cukrownia Santa Ana, prowincja Tucumán, Argentyna Robotnicy cukrowni w północnej Argentynie wierzyli, że właściciele trzymają w piwnicy demonicznego psa, który co roku pożera jednego z nich w zamian za bogactwo.
- 1898 Ludojady z Tsavo – „diabły w lwiej skórze” Most kolejowy na rzece Tsavo, Kenia Przez dziewięć miesięcy dwa lwy porywały nocą robotników budujących kolej w Kenii. Ludzie byli pewni, że to nie zwierzęta, lecz mściwe duchy.
-
1900–1909
- ok. 1900–dziś Kushtaka – ludzie-wydry z zatoki Thomas Bay Thomas Bay koło Petersburga, Alaska, Stany Zjednoczone Tlingitowie opowiadają o istotach pół ludziach, pół wydrach, które wabią rozbitków głosami bliskich. Poszukiwacze złota w Thomas Bay mieli spotkać „diabły”.
- 1907 Lisy, które czuwają przy umierających lordach Gormanston Zamek Gormanston (dziś Franciscan College), hrabstwo Meath, Irlandia Gdy umierał głowa rodu Prestonów, lisy z całego Meath miały schodzić się pod zamek i ujadać pod oknami. W 1907 roku zebrano relacje świadków.
- 1909 Diabeł z New Jersey – tydzień paniki w 1909 roku Pine Barrens i dolina Delaware (Leeds Point – miejsce narodzin legendy), New Jersey, Stany Zjednoczone W styczniu 1909 roku setki ludzi zgłaszały skrzydlatego stwora z końskim łbem i kopytami – zamykano szkoły, a policja strzelała do „diabła”.
-
1910–1919
-
1960–1969
- 1962–1980 Clairvius Narcisse – człowiek, który wrócił jako zombi L'Estère, departament Artibonite, Haiti Pochowany w 1962 roku Haitańczyk po osiemnastu latach stanął przed siostrą i opowiedział, że zrobiono z niego zombi. Jego sprawą zajęli się psychiatrzy i etnobotanicy.
- 1966–1967 Mothman z Point Pleasant „Strefa TNT” – dawne zakłady amunicyjne koło Point Pleasant, Wirginia Zachodnia, Stany Zjednoczone Dwie pary zgłosiły policji stwora z czerwonymi oczami i skrzydłami, który gonił ich samochód – przez rok mieszkańcy widywali „Człowieka-ćmę”.
-
1970–1979
- 1971–dziś Old Hag – nocna zmora Nowej Fundlandii St. John's, Nowa Fundlandia, Kanada Budzisz się sparaliżowany, coś siedzi ci na piersi, nie możesz krzyknąć. Na Nowej Fundlandii mówiono, że przyszła Stara Wiedźma. Folklorysta zbadał, co się za tym kryje.
- 1976 Owlman – człowiek-sowa z Mawnan Kościół św. Mawnana i św. Szczepana w Mawnan, Kornwalia, Wielka Brytania Dwie dziewczynki na wakacjach w Kornwalii miały zobaczyć nad wieżą kościoła skrzydlatego „człowieka-ptaka” – narodziła się legenda Owlmana.
- 1979 Kuchisake-onna – panika „kobiety z rozciętymi ustami” Gifu, prefektura Gifu, Japonia W 1979 roku plotka o kobiecie w maseczce, która pyta „Czy jestem ładna?” i rozcina usta nożyczkami, sparaliżowała japońskie szkoły.
-
1980–1989
-
1990–1999
- 1995 Chupacabra – wampir kóz z Portoryko Canóvanas, Portoryko W 1995 roku na Portoryko padały owce i kozy z ranami kłutymi, a mieszkanka Canóvanas opisała stwora z kolcami na grzbiecie. Tak narodziła się chupacabra.
- 1995 Popobawa – nocny demon Zanzibaru Miasto Zanzibar, wyspa Unguja, Tanzania W 1995 roku Zanzibar ogarnęła panika: ludzie nocowali przy ogniskach, bojąc się „nietoperzowego skrzydła” – demona, który napada na śpiących.
-
2000–2009
- 2001 Człowiek-małpa z Delhi Wschodnie Delhi (Laxmi Nagar i okolice), Indie Wiosną 2001 roku mieszkańcy Delhi śpiący na dachach w upale zgłosili ponad 350 ataków „człowieka-małpy” – w panice zginęły co najmniej dwie osoby.
- 2009 „Pishtacos” z Huánuco – gang złodziei tłuszczu Region Huánuco, Peru W 2009 roku peruwiańska policja ogłosiła, że gang zabijał ludzi dla tłuszczu, i nazwała ich pishtacos – jak andyjskie upiory. Szybko okazało się, że coś tu nie gra.