Co się wydarzyło
W marcu 1898 roku Brytyjczycy zaczęli budować most kolejowy na rzece Tsavo, na trasie linii z Mombasy do Ugandy. W obozach rozrzuconych na kilkunastu kilometrach mieszkały tysiące robotników, w większości z Indii. Wkrótce po przyjeździe kierującego budową inżyniera, podpułkownika Johna Henry'ego Pattersona, dwa niemal bezgrzywe samce lwa zaczęły nocą wyciągać ludzi z namiotów. Nie powstrzymywały ich ogniska ani płoty z kolczastych gałęzi – lwy przeskakiwały je albo się przez nie przeciskały. W grudniu robotnicy masowo uciekli i budowa stanęła na trzy tygodnie. Patterson pisał, że robotnicy „byli przekonani, że to wcale nie prawdziwe zwierzęta, lecz diabły w lwiej postaci” – duchy dwóch zmarłych wodzów, które protestują przeciwko kolei przez ich ziemię. Gdy kolejne zasadzki zawodziły, a karabin odmówił posłuszeństwa, wiara w to, że lwów nie ima się kula, jeszcze się umocniła. Patterson zastrzelił pierwszego 9 grudnia, drugiego dwadzieścia dni później.
Świadkowie
John Henry Patterson w książce „The Man-eaters of Tsavo” (1907) oraz robotnicy i urzędnicy kolei; o ofiarach informowały wówczas raporty Uganda Railway. Skóry i czaszki lwów od 1924 roku przechowuje Field Museum w Chicago.
Wyjaśnienia i hipotezy
Lwy były prawdziwymi zwierzętami – ich szczątki leżą w Field Museum w Chicago. Liczba ofiar jest sporna: Patterson mówił o 135 osobach, według oficjalnych danych zginęło 28 indyjskich robotników i nieznana liczba Afrykanów, a analiza izotopów w kościach i sierści (2009) sugeruje około 35 zjedzonych ludzi. Badacze wskazują możliwe przyczyny: zły stan uzębienia jednego z lwów, który utrudniał polowanie na duże zwierzęta, pomór bydła, który przetrzebił naturalne ofiary, oraz łatwy dostęp do ludzi i ciał wzdłuż szlaków karawan. Przekonanie robotników o „diabłach” było naturalną reakcją na nieuchwytnego, sprytnego drapieżnika i mówi wiele o tym, jak traktowano wtargnięcie kolei na cudzą ziemię.
Wyjaśnione Zjawisko ma szeroko przyjęte, przyziemne wyjaśnienie.
Źródła
- J. H. Patterson, The Man-eaters of Tsavo and Other East African Adventures (Macmillan, 1907)
- Field Museum – Tsavo Lions (2018)
- Justin D. Yeakel i in., Cooperation and individuality among man-eating lions (PNAS, 2009)
- Philip Caputo, Ghosts of Tsavo: Stalking the Mystery Lions of East Africa (National Geographic, 2002)
Więcej: Wikipedia (pl) Wikipedia (en)