Co się wydarzyło
Zimą 1692 roku w Salem Village w kolonii Massachusetts dziewięcioletnia Betty Parris, córka pastora, i jej kuzynka Abigail Williams zaczęły krzyczeć, wić się w konwulsjach i chować pod meblami. Lekarz orzekł, że to czary. Pod presją dorosłych dziewczynki wskazały trzy kobiety: niewolnicę Titubę, ubogą Sarah Good i rzadko bywającą w kościele Sarah Osborne. Tituba przyznała się do paktu z diabłem i opowiadała o innych czarownicach – i lawina ruszyła. Specjalny sąd dopuszczał „dowody spektralne”: zeznania, że duch oskarżonego dręczył świadka we śnie lub widzeniu. Od czerwca do września 1692 roku powieszono 19 osób, w tym szanowaną staruszkę Rebeccę Nurse. Osiemdziesięcioletniego Gilesa Coreya, który odmówił złożenia wyjaśnień, zgnieciono kamieniami. Co najmniej pięcioro oskarżonych zmarło w więzieniu. Gdy oskarżenia zaczęły dotykać elit, gubernator William Phips rozwiązał sąd, a w 1693 roku uwolniono ostatnich więźniów.
Świadkowie
Dziewczęta z Salem Village i ich rodziny, sędziowie (m.in. Samuel Sewall, który w 1697 roku publicznie przeprosił za swój udział), pastorzy Samuel Parris, Increase i Cotton Mather; zachowały się obszerne akta sądowe.
Wyjaśnienia i hipotezy
Historycy wskazują na splot przyczyn: konflikty między mieszkańcami wsi i miasta, spory o ziemię i pastora, purytańską wiarę w realność diabła oraz traumę wojen z Indianami. Popularna hipoteza o zatruciu sporyszem (Linnda Caporael, 1976) jest przez większość badaczy odrzucana. Już w 1711 roku kolonia częściowo zrehabilitowała skazanych i wypłaciła odszkodowania; ostatnią skazaną, Elizabeth Johnson Jr., oczyszczono z zarzutów dopiero w 2022 roku. W 2016 roku ustalono miejsce egzekucji – Proctor's Ledge, gdzie w 2017 roku odsłonięto pomnik; starszy pomnik przy cmentarzu w centrum Salem odsłonił w 1992 roku Elie Wiesel.
Wyjaśnione Zjawisko ma szeroko przyjęte, przyziemne wyjaśnienie.
Źródła
- Salem Witch Trials Documentary Archive and Transcription Project (University of Virginia)
- George Lincoln Burr (ed.), Narratives of the Witchcraft Cases, 1648–1706 (Charles Scribner's Sons, 1914)
- Brigit Katz, Last Convicted Salem 'Witch' Is Finally Cleared (Smithsonian Magazine, 2022)
Więcej: Wikipedia (en)