Co się wydarzyło
Dom przy dawnej ulicy La Flor Alta, dziś Independencia 59, w zabytkowym centrum Querétaro, pochodzi z XVII wieku. Nazwę zawdzięcza legendzie spisanej przez miejscowego kronikarza Valentína F. Fríasa w zbiorze o ulicach Querétaro. Jego właścicielka, znana tylko jako Zacatecana – kobieta z Zacatecas – miała kazać zabić swojego męża, a potem pozbyć się także najemnego zabójcy. Oba ciała ukryto w stajniach. Niedługo potem Zacatecanę znaleziono zamordowaną, a sprawcy nigdy nie ustalono. Muzeum, które działa dziś w domu, łączy legendę z wydarzeniami z 1859 roku. Według opowieści kolejni lokatorzy wytrzymywali tu krótko, bo w domu miało straszyć; w oknie muzeum do dziś ma pojawiać się „dusza w czyśćcu”. Dom ma też udokumentowaną historię: według Fríasa w 1867 roku przygotowywano tu dokumenty procesu przywódców Drugiego Cesarstwa, a w jego wnętrzach zabalsamowano ciało generała Miguela Miramóna. W 1992 roku dom kupił prawnik José Antonio Origel, by urządzić w nim muzeum, co po jego śmierci dokończyła żona.
Świadkowie
Tradycja mieszkańców Querétaro spisana przez Valentína F. Fríasa; dawni lokatorzy według opowieści; pracownicy i goście muzeum.
Wyjaśnienia i hipotezy
Legenda o Zacatecanie należy do bogatego zbioru tradycji kolonialnego Querétaro, spisanego na przełomie XIX i XX wieku przez Valentína F. Fríasa. Nie zachowały się dokumenty, które potwierdzałyby potrójne morderstwo; nawet imię bohaterki nie jest znane. Opowieść spełnia dziś także rolę atrakcji – dom-muzeum w centrum miasta prowadzi zwiedzanie, w którym legenda i duchy są równie ważne jak zabytkowe wnętrza.
Legenda Opowieść przekazywana przez pokolenia – nie da się jej potwierdzić ani obalić.