Co się wydarzyło
Anna Göldi urodziła się w 1734 roku w ubogiej rodzinie w Sennwald i od młodości pracowała jako służąca. W 1780 roku zatrudnił ją lekarz i sędzia Johann Jakob Tschudi z Glarus, jeden z najbardziej wpływowych ludzi w kantonie, jako opiekunkę swoich pięciu córek. Wkrótce jedna z dziewczynek zaczęła wypluwać szpilki, które według rodziny Anna miała w niej umieścić czarami, dosypując je do chleba i mleka. Göldi uciekła, ale władze ogłosiły nagrodę za jej schwytanie w gazecie „Zürcher Zeitung”. Torturowana, przyznała się, że zawarła pakt z diabłem, który ukazał jej się pod postacią czarnego psa – potem odwołała zeznania. 13 czerwca 1782 roku ścięto ją mieczem w Glarus. Formalnie skazano ją za „otrucie”, choć dziewczynka przeżyła, a ówczesne prawo nie przewidywało za to kary śmierci.
Świadkowie
Rodzina Tschudich, sędziowie z Glarus; o sprawie pisała prasa w całej Szwajcarii i Rzeszy, m.in. historyk August Ludwig von Schlözer, który nazwał wyrok „mordem sądowym”.
Wyjaśnienia i hipotezy
Historycy uważają, że Göldi padła ofiarą wpływowego pracodawcy – prawdopodobnie łączył ich romans lub Tschudi ją molestował, a ona groziła ujawnieniem sprawy. Sąd celowo unikał słowa „czary”, a protokoły zniszczono, ale cała Europa odebrała wyrok jako proces czarownicy w epoce oświecenia. W 2008 roku kanton Glarus uznał proces za bezprawny i oficjalnie ją zrehabilitował. Od 2014 roku na ścianie gmachu sądu w Glarus płoną dwie lampy ku jej pamięci, a w 2017 roku otwarto poświęcone jej muzeum.
Wyjaśnione Zjawisko ma szeroko przyjęte, przyziemne wyjaśnienie.
Źródła
- SWI swissinfo.ch – "Last witch in Europe" cleared (2008)
- Anna Göldi Museum – Geschichte, Justiz & Menschenrechte
Więcej: Wikipedia (pl) Wikipedia (en)