Co się wydarzyło
W czerwcu 1941 roku radziecka ekspedycja pod kierunkiem antropologa Michaiła Gierasimowa otworzyła grobowiec Timura (Tamerlana), XIV-wiecznego zdobywcy, w mauzoleum Gur-i Mir w Samarkandzie. Według relacji miejscowi starcy ostrzegali badaczy, że naruszenie spoczynku władcy ściągnie nieszczęście, a na nagrobku miał widnieć napis: „Gdy powstanę z martwych, świat zadrży”. Opowiadano też, że wewnątrz znaleziono drugą inskrypcję, grożącą, że kto otworzy grób, wyzwoli najeźdźcę straszniejszego od samego Timura. Grób otwarto w nocy z 20 na 21 czerwca, a 22 czerwca 1941 roku wojska Hitlera uderzyły na Związek Radziecki. Gierasimow zbadał szkielet – potwierdził, że Timur był wysoki i utykał – i odtworzył jego twarz. Według legendy szczątki pochowano ponownie z pełnym rytuałem muzułmańskim w grudniu 1942 roku, gdy pod Stalingradem armia niemiecka była już okrążona.
Świadkowie
Michaił Gierasimow i członkowie ekspedycji, w tym operator filmowy Małik Kajumow, który w późniejszych latach opowiadał o ostrzeżeniach starców.
Wyjaśnienia i hipotezy
Atak Niemiec na ZSRR (operacja „Barbarossa”) planowano od wielu miesięcy i nie miał nic wspólnego z wydarzeniami w Samarkandzie – zbieżność dat jest przypadkowa. Źródła nie są nawet zgodne co do dnia otwarcia grobu (podaje się 19, 20 lub 21 czerwca). Ludzie z otoczenia Gierasimowa twierdzili, że opowieść o drugim napisie z groźbą jest zmyślona, a historie o tym, jak wieść o klątwie dotarła do Stalina, pochodzą z późniejszych wspomnień. Pewne jest jedno: badania potwierdziły kalectwo Timura opisywane w kronikach.
Legenda Opowieść przekazywana przez pokolenia – nie da się jej potwierdzić ani obalić.
Źródła
- Atlas Obscura – Facial Reconstruction, Nazis, and Siberia: The story of Mikhail Gerasimov (2011)
- Advantour – The Curse of Tamerlan: legend or fact?
Więcej: Wikipedia (pl) Wikipedia (en)